Voorbeeld NV Zeedijk methode: aankoop ‘t Mandje

Dankzij haar intensieve aanwezigheid in het gebied verneemt NV Zeedijk in 2020 dat de eigenaar van café ’t Mandje het hele pand op Zeedijk 63 wil verkopen. NV Zeedijk ziet hier een grote kans omdat café ‘t Mandje een unieke plek is op de Zeedijk, een belangrijk symbool in de homogeschiedenis van Amsterdam. ’t Mandje is opgenomen als erfgoed in de Amsterdamse canon en nagebouwd in het Amsterdam Museum. Dit icoon kan potentieel in handen vallen van mensen die meer aan vastgoed dan aan erfgoed hechten – het is niet beschermd. De eigenaar Diana van Laar, als nicht van de oorspronkelijke oprichter Bet van Beeren hecht wel sterk aan behoud van het erfgoed.

Voor NV Zeedijk ligt hier vanuit de NV Zeedijk methode een bijzondere kans. Café ’t Mandje trekt publiek (anders dan de low budget toerist) en verbindt een diversiteit aan bewoners en bezoekers van buiten rond het thema gelijkwaardigheid en tolerantie: een thema dat sowieso past bij het DNA van de Zeedijk. NV Zeedijk doet veel moeite om ’t Mandje te verwerven omdat het een strategische positie heeft in leefbaarheid en sociale cohesie en de potentie heeft vanuit erfgoed en de bestaande community eromheen nog veel meer bij te dragen aan de binnenstad en de wensen die de gemeente Amsterdam daarvoor heeft.

Eenmaal gekocht moet het nog worden waargemaakt. Zoals bij elk gekocht pand is er veel aandacht nodig voor het vastgoed in zichzelf: de staat van wanden, dak en fundering, mogelijke aanwezigheid asbest, verwaarlozing van interieur en extern schilderwerk etc. Maar daarmee wordt nog geen leefbaarheid en cohesie gecreëerd. Bovendien doet zich een bijzondere situatie voor. NV Zeedijk is nu verantwoordelijk voor een stuk Amsterdams erfgoed. Echter, kern van de NV Zeedijk methode is de rol van NV Zeedijk als vastgoedeigenaar die vastgoed inzet als middel. Dit betekent dat NV Zeedijk zelf nooit optreedt als exploitant.

Zo ontstaat het plan om het pand te doen exploiteren door een speciale stichting. Een stichting kan het erfgoed in de doelstelling centraal stellen. De exploitatie wordt economisch rendabel doordat de stichting de exploitatie mag laten verzorgen door een ondernemer tegen een hogere huur dan de stichting zelf aan NV Zeedijk betaalt. Bovendien kan van de bovenverdiepingen een logement met 3 kamers gemaakt worden, die ook inkomsten voor de nieuwe stichting kunnen brengen.

Gaandeweg wordt voor NV Zeedijk steeds duidelijker hoezeer café ’t Mandje een betekenisvolle plek is voor de huidige LHBTIQ-gemeenschap – en de vele Amsterdamse sympathisanten van het gedachtengoed dat je mag liefhebben wie je wil. De facebookpagina alleen al heeft een paar duizend volgers. De verkoop van ’t Mandje aan NV Zeedijk heeft veel emoties opgeroepen en bovendien een lijst opgeleverd van belangstellenden die graag de nieuwe exploitant willen worden. Allen reageren vanuit betrokkenheid bij het bijzondere erfgoed dat dit pand vertegenwoordigt, of zoals een van de kandidaten geëmotioneerd uitdrukte: ‘doe je best, maar je vindt echt niemand die zo goed begrijpt waar het over gaat en die zoveel houdt van ’t Mandje als ik’.

NV Zeedijk zet daarop een procesbegeleider in om dit proces goed te laten verlopen, om betrokkenen te informeren en om een stichting op te zetten die draagvlak heeft in de LHBTIQ-gemeenschap. De procesbegeleider benadert in samenspraak met NV Zeedijk, de stadsdeelvoorzitter en een gemeenteraadslid een aantal invloedrijke mensen uit de gemeenschap (met bestuurlijke en organisatorische vaardigheden) voor een Ronde Tafel bijeenkomst. Het vormt de start van de daadwerkelijke vorming van een bestuurlijk team dat samen met NV Zeedijk werkt aan het opstellen van statuten, het plan van aanpak (visie voor erfgoed en community, projectplannen, samenwerkingspartners, keuze voor exploitant), de overname van alle social media die bij ’t Mandje horen en bescherming van de merknaam.

Hoewel het project naadloos past in de plannen voor de Aanpak Binnenstad, zijn er in het contact met ambtenaren tegengestelde bewegingen. Hiervoor schaakt NV Zeedijk op diverse borden.